Cùng với công cuộc đổi mới toàn diện của đất nước, mỹ thuật Việt Nam đã có nhiều khởi sắc, đặc biệt trong khoảng 15 năm từ đầu những năm 1990 đến giữa những năm 2000. Nghệ thuật Việt Nam cũng được giới thiệu tại một số triển lãm mỹ thuật, gallery có tiếng trong khu vực và trên thế giới. Tuy nhiên, sau giai đoạn đó, cùng với sự suy thoái của nền kinh tế thế giới, thị trường mỹ thuật Việt Nam đang trở nên ảm đạm, nhiều gallery và cửa hàng bán tranh phải đóng cửa.
Tác phẩm "Nơi đầu sóng" của họa sĩ Lê Trí Dũng.
Thị trường mỹ thuật nội địa kém sôi động
TS Đinh Hồng Hải – Viện Nghiên cứu văn hóa đánh giá: Hiện nay thị trường mỹ thuật Việt Nam đang bước vào một giai đoạn suy giảm và trầm lắng đáng lo ngại. Bên cạnh những ảnh hưởng dễ thấy của khủng hoảng kinh tế thế giới và việc chưa có một thị trường mỹ thuật thực thụ thì sức tấn công mãnh liệt của hàng giả, hàng “nhái” và hàng “lậu” trong nghệ thuật đang dần lấy đi “đất sống” của những người làm nghệ thuật chân chính.
Ông cho rằng: Vấn đề này một phần xuất phát từ sự quản lý lỏng lẻo đối với thị trường mỹ thuật, và sự thiếu tự giác từ chính các tác giả trong việc tránh đăng ký bản quyền cho tác phẩm của mình. Vì thế, Việt Nam hiện nay không có được thị trường mỹ thuật nội địa sôi động.
Bên cạnh đó, một trong những thực trạng đáng bàn về thị trường mỹ thuật Việt Nam hiện nay, đó là thị trường ở lĩnh vực này chưa được xã hội hóa thành công. Do đó, môi trường sống của công chúng vẫn chưa được nghệ thuật hóa, các tác phẩm nghệ thuật nhiều khi còn trở nên xa lạ với nhiều người dân. Điều này chưa thể giúp thị trường mỹ thuật nội địa trở nên thực sự sôi động.
Chưa có tiếng nói chung
Khung cảnh ảm đạm đó được giải thích bằng nhiều nguyên nhân. Trong đó có sự chậm chạp, hạn chế của chính sách, cơ chế trong việc tạo dựng, kiểm soát và giữ gìn một môi trường thương mại nghệ thuật lành mạnh, minh bạch, không kịp phát hiện và kiên quyết xử lý hiện tượng chép, nhái, giả tranh, chậm tiến trong việc đổi mới mô hình tổ chức các triển lãm, festival mỹ thuật hay tổ chức các sự kiện thương mại nghệ thuật, hay thiếu sự khuyến khích, hỗ trợ đối với các gallery, các trung tâm nghệ thuật tư nhân nỗ lực trong việc giới thiệu, quảng bá các tác giả, tác phẩm tiêu biểu.
Tại hội thảo xây dựng chính sách phát triển thị trường mỹ thuật Việt Nam do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Đại sứ quán Đan Mạch tổ chức, nghệ sĩ Như Huy còn cho rằng: Đã có một số chính sách, các nghệ sĩ cũng đã vào cuộc, nhưng chúng ta còn lệch nhau. Thiếu tính đồng bộ trong quan điểm, lý thuyết và hành động trong việc tạo dựng thị trường mỹ thuật thì chúng ta vẫn chưa hiểu nhau, chưa có tiếng nói chung.
Giải quyết các hạn chế, tồn đọng, cũng chính là việc mở dần những cánh cửa cho các điều kiện của thị trường mỹ thuật được kết nối thuận lợi trong việc cải thiện, bổ sung các chính sách phù hợp.
Nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cho rằng: Thị trường mỹ thuật nội địa vẫn có khả năng phát triển, nhưng cần thay đổi được tư duy, nhận thức, bớt hành chính hóa đi. Thay vào đó là có thêm các chính sách, quỹ hỗ trợ, kêu gọi các cá nhân nghệ sỹ tham gia, ngay cả các doanh nghiệp cũng nên tham gia, nhằm đảm bảo cân bằng yếu tố thương mại và nghệ thuật trong mỗi hoạt động, mỗi tác phẩm.
Nhà phê bình Nguyễn Quân bày tỏ: Chúng ta không thể lúc nào cũng đầu tư theo kiểu rót theo cấp hành chính, mà đầu tư trực tiếp theo dự án, theo các quỹ thì sẽ vào nghệ thuật, giúp phát triển thị trường nghệ thuật. Bên cạnh đó, chúng ta cần thay đổi trong nhận thức. Quản lý nghệ thuật không có nghĩa là cấm cái mà chúng ta không thích, mà là tạo môi trường cho các nghệ sỹ sáng tạo, tạo ra môi trường hưởng thụ nghệ thuật, tạo ra nhu cầu buôn bán về nghệ thuật.
Nhà báo Đào Mai Trang của Tạp chí Văn hóa – Nghệ thuật nêu quan điểm: “Vai trò của Nhà nước cần phải được phát huy mạnh mẽ, từ các chính sách về thuế, hỗ trợ, tài trợ, kiểm duyệt, cơ chế tài chính trong việc mua bán, sưu tập mỹ thuật… đều cần được điều chỉnh theo thông lệ chung của thế giới. Nhà nước cũng cần phát huy vai trò trong việc tạo ra các cơ chế chính sách, nhằm liên kết các ngành lại với nhau, thúc đẩy sự quan tâm của công chúng, xã hội dành cho mỹ thuật. Một sự kiện mỹ thuật quy mô quốc gia như triển lãm toàn quốc thì không nên chỉ có ngành mỹ thuật quan tâm, mà còn cần được quan tâm bởi ngành giáo dục, ngành du lịch. Như hiện nay, chỉ sau khai mạc là hầu như triển lãm nào cũng vắng khách, cho dù chi phí bỏ ra là tiền tỷ”.
Thị trường mỹ thuật trong nước là nhu cầu, mục tiêu để mỹ thuật Việt Nam nói riêng, cũng như nghệ thuật Việt Nam nói chung phát triển bền vững. Nhiều giải pháp cần được thực hiện, nhằm thúc đẩy tiềm năng cho thị trường, đồng thời đảm bảo đem lại lợi ích kinh tế cho cá nhân nghệ sỹ tham gia trong thị trường mỹ thuật hiện nay.
Hạnh Nguyên/nhandaovadoisong
0 nhận xét:
Đăng nhận xét